HỌC TRÒ TRƯỜNG THUỐC

.

Có thể chẩn đoán SAI, nhưng không được SÓT

Có thể phẫu thuật CHẬM, nhưng không được TRỄ

Bởi mọi người đều có thể bị viêm ruột thừa

Bởi khi ruột thừa bị viêm đều dẫn đến hoại tử

Bởi viêm ruột thừa cần phải được phẫu thuật khẩn cấp

.

.

Ruột thừa có phải là thừa ?

         Ruột thừa là phần ruột nhỏ nằm ở gốc manh tràng (phần đầu của ruột già). Ruột thừa dài khoảng độ 10 cm và có đường kính khoảng 0,6 cm. Thông thường ruột thừa nằm ở hố chậu phải (hông bụng bên phải), một số ít trường hợp ruột thừa có thể nằm ở vị trí khác

         Hiện tại ruột thừa vẫn được xem là thừa, dù rất nhiều tài liệu ghi nhận ruột thừa có thể có chức năng nào đó trong hệ thống miễn dịch của cơ thể vì phát hiện thấy có nhiều tế bào và mô của hệ thống bạch huyết, tuy nhiên vẫn chưa thể chứng minh được rõ ràng và thuyết phục về chức năng này

.

.

Nên gọi là Đau ruột thừa hay Viêm ruột thừa ?

         Trên thực tế lâm sàng, chỉ định mổ cấp cứu viêm ruột thừa cấp chủ yếu dựa vào triệu chúng ĐAU của bệnh nhân theo kinh nghiệm khám bệnh của Bác sĩ, thậm chí khi xét nghiệm máu hoặc siêu âm vẫn chưa phát hiện gì lạ. Do đó theo ý kiến riêng của Học trò, có lẻ nên gọi là ĐAU RUỘT THỪA để đừng bỏ sót chỉ định mổ hoặc mổ quá chậm trễ khi đã có biến chứng viêm phúc mạc rất nặng nề đối với hậu phẫu thì tốt cho người bệnh hơn so với cách gọi thông thường là Viêm ruột thừa

.

.

Nguyên nhân nào gây nên tình trạng ruột thừa bị viêm ?

         Thường do sự tắt nghẽn của lòng ruột thừa, nơi sạn hoặc hạt cứng của thức ăn không tiêu rơi vào lòng ruột thừa từ manh tràng. Vì lòng ruột thừa bị nghẽn nên chất nhờn ở trong lòng ruột thừa không thoát ra được vào manh tràng và lượng chất nhờn sẽ tăng lên khiến cho thành ruột thừa căng ra, sưng lên. Sự lưu thông của máu và bạch huyết bị đình trệ. Thành của ruột thừa bị các vi trùng xâm nhập và phát triển khiến cho thành ruột thừa bị ung thối và sau đó bị vỡ ra

         Ngoài ra có những bệnh viêm khác của ruột non hay ruột già bên cạnh ruột thừa có thể làm cho hệ thống mô bạch huyết, tế bào bạch huyết sưng lên và cũng có thể làm lòng ruột thừa bị nghẽn, hoặc khối u gây chèn ép …

Bệnh nhân có triệu chứng như thế nào khi bị viêm ruột thừa ?

         ĐAU BỤNG vùng hố chậu phải: đây là triệu chứng thường gặp nhất, quan trọng nhất và có giá trị nhất trong chỉ định điều trị. Khởi phát cơn đau âm ỉ vùng thượng vị hay vùng bụng trên rốn, sau vài giờ cơn đau lan xuống hố chậu phải. Cường độ cơn đau ngày càng tăng lên khiến bệnh nhân nằm yên không dám cử động mạnh, có vài trường hợp cơn đau âm ỉ kéo dài vài ngày và có khi cả tuần lễ hoặc bệnh nhân cảm thấy đau ở chỗ khác của bụng vì vị trí nằm sâu của ruột già hay ở vị trí bất bình thường ở những phụ nữ đang mang thai hoặc trẻ em, hoặc vì ruột thừa quá dài và phần đầu của ruột thừa bị viêm nằm ở phần chậu hay ở hố chậu bên trái bụng

         Sau khi cơn đau xảy ra, những triệu chứng khác có thể có là ăn mất ngon, buồn nôn, ói mửa, hiếm khi thấy bệnh nhân bị tiêu chảy kèm theo. Có thể có những triệu chứng về đường tiểu tiện như đi tiểu gắt, buốt vì phần đầu của ruột thừa bị viêm đã kích thích bàng quang hay niệu quản

         Sau đó bệnh nhân thường sốt (>38 độ C) và tim đập nhanh hơn (>80-100 nhịp/phút)

Cần làm gì khi bị ĐAU vùng hố chậu phải ?

         Tất nhiên là phải nhanh chóng đi khám Bác sĩ ngay, nên đến khám tại các Bệnh viện/Trung tâm Y tế tuyến Quận-Huyện trước cho kịp thời và tiện lợi (vì ít bị quá tải hơn) để chẩn đoán sơ bộ bằng khám lâm sàng + siêu âm bụng + xét nghiệm máu, sau đó nếu cần thiết sẽ được chuyển lên Bệnh viện đa khoa tuyến trên hoặc Bệnh viện chuyên khoa để chẩn đoán xác định và điều trị phẫu thuật

         Trong khi chờ đợi để được khám bệnh, chẩn đoán xác định và phẫu thuật, KHÔNG NÊN sử dụng các loại thuốc giảm đau và kháng sinh vì sẽ làm che mờ hay mất các triệu chứng chỉ điểm bệnh

Cần làm thêm các xét nghiệm gì để giúp chẩn đoán xác định ?

         - Xét nghiệm công thức máu: bạch cầu tăng cao trên 10.000-12.000 tế bào/mm3, tỷ lệ Neutrophil tăng (bạch cầu đa nhân trung tính)

         - Siêu âm bụng: thấy ruột thừa tăng kích thức, phình to hoặc xung quanh vùng ruột thừa thấy khối echo kém, mất liên tục đường niêm mạc, hình ảnh sỏi phân. Có thể thấy tụ dịch lượng ít khoảng 1/4 ở góc hông phải hoặc túi cùng, quai ruột chướng hơi khi ruột thừa đã mưng mủ hoặc đã vỡ

         Rất nhiều trường hợp chỉ định phẫu thuật với đầy đủ các triệu chứng lâm sàng điển hình và xét nghiệm cận lâm sàng hướng đến chẩn đoán xác định, nhưng khi mổ ra thì thấy ruột thừa chỉ mới ở giai đoạn sớm nhìn bằng mắt thường không thể thấy được sự sưng-đỏ hay mưng mủ gì, chỉ đến khi cắt bỏ và gửi soi dưới kính hiển vi ở khoa giải phẫu bệnh sau mổ mới ghi nhận có hiện tượng viêm

Khi nào thì Bác sĩ quyết định phẫu thuật cắt bỏ ruột thừa ?

         Căn cứ vào triệu chứng ĐAU của bệnh nhân là chủ yếu và quyết định phẫu thuật:

- Đau vùng hố chậu phải

- Đau tăng khi Bác sĩ ấn vào vùng hố chậu phải hoặc tăng đau thêm khi buông tay ấn ra

- Có phản ửng dội hoặc phản ứng thành bụng (+)

.

.

Nên phẫu thuật mổ hở hay phẫu thuật nội soi ?

         Phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa ngày càng được nhiều Bác sĩ đề nghị và thực hiện. Tuy nhiên, phẫu thuật nội soi vẫn chưa được xem là một biện pháp điều trị thường quy đối với viêm ruột thừa cấp có lẻ không phải vì nó dở hơn mà vì nó tốn kém tiền của bệnh nhân nhiều hơn và đòi hỏi các Bác sĩ phải dành thêm nhiều thời gian đi học hỏi và thực hành thu thập kinh nghiệm nhiều hơn (:D)

         Lợi điểm của cắt ruột thừa bằng phẫu thuật nội soi là ít nhiễm trùng vết mổ hơn, ít đau sau mổ hơn, vết mổ thẩm mỹ hơn, thời gian nằm viện tương đối ngắn hơn, thời gian trở lại hoạt động bình thường ngắn hơn, ít dính ruột sau mổ hơn, …

         Tuy nhiên so với mổ mở, phẫu thuật nội soi cắt ruột thừa vẫn còn có những hạn chế sau: thời gian mổ kéo dài hơn, tỉ lệ nhiễm trùng trong xoang bụng sau mổ cao hơn. Những hạn chế này sẽ ngày càng được khắc phục tốt hơn khi tay nghề sử dụng thiết bị hỗ trợ và kinh nghiệm xử lý phẫu trường của các Bác sĩ được nâng cao thuần thục hơn (:D)

.

.

         Thường Học trò sẽ chỉ định mổ nội soi bệnh viêm ruột thừa đối với các bệnh nhân đến khám bệnh và được chẩn đoán sớm khi mà ruột thừa chưa mưng mủ hoặc sốt chưa cao lắm (<38,5 độ C), phản ứng phúc mạc (+/-) hoặc phản ứng thành bụng chưa rõ ràng lắm, hoặc những bệnh nhân thừa cân béo phì có thành bụng dày mỡ, hoặc siêu âm thấy ruột thừa viêm nằm ở vị trí không bình thường ngoài hố chậu phải, hoặc chưa chẩn đoán loại trừ được một số bệnh lý viêm nhiễm vùng chậu khác

PHẪU THUẬT MỔ HỞ bệnh Viêm ruột thừa:

.

.

PHẪU THUẬT NỘI SOI bệnh Viêm ruột thừa:

.

…

Hình ảnh minh họa: Tài liệu giảng dạy của Bộ môn Ngoại

Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch Tp.HCM

Nguồn: http://ngoaikhoathuchanh.info